Giriş

Tek kullanımlık plastik ve kâğıt esaslı gıda ile temas eden ürünler, günümüzde gıda sektörünün vazgeçilmez parçaları hâline gelmiştir. Bardaklar, tabaklar, çatal-bıçaklar, ambalaj kapları ve peçeteler gibi ürünler; taşıma, servis ve tüketim süreçlerinde hijyenik bir çözüm sunar. Ancak bu ürünlerin doğrudan gıda ile temas ettiği göz önüne alındığında, üretim sürecindeki hijyen uygulamaları, tüketici sağlığı açısından kritik bir öneme sahiptir. Özellikle personelin maske ve eldiven kullanımı, kontaminasyon risklerini azaltmada anahtar rol oynar.

Hijyenin Önemi ve Risk Faktörleri

Plastik ve kâğıt bazlı tek kullanımlık ürünler, üretimden tüketiciye ulaşana dek genellikle başka bir yıkama ya da sterilizasyon işlemine tabi tutulmaz. Bu durum, üretim aşamasındaki hijyen koşullarını çok daha önemli hâle getirir. İnsan kaynaklı bulaşmalar – özellikle eller, ağız ve burundan saçılan partiküller yoluyla – bu ürünlerin yüzeylerine geçebilir ve gıda ile temas sırasında tüketiciye taşınabilir.

Maske ve eldiven kullanımının ihmal edilmesi;

• Mikrobiyolojik kontaminasyon,
• Kimyasal kalıntı bulaşması,
• Fiziksel kirleticilerin yüzeye geçmesi gibi riskleri artırır.

Sektörel Uygulamalar ve Mevzuat

Plastik Ürünler
Plastik bazlı tek kullanımlık ürünler için üretim sırasında hammaddelerin sıcak işleme tabi tutulması nedeniyle prosesin sonunda yüzey kontaminasyonuna daha açık bir aşama söz konusudur (soğutma, paketleme, istifleme gibi). Bu nedenle son aşamalarda çalışan personelin maske ve eldiven takması büyük önem taşır.

Kâğıt Ürünler
Kâğıt ve karton esaslı ürünlerde sıcaklık genellikle daha az kullanıldığı için, ürünler kontaminasyona daha açık ve daha geçirgen yapıdadır. Bu ürünlerin özellikle temas eden yüzeylerinde hijyen koşulları çok daha hassastır.

Mevzuat ve Standartlar

• Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeler Yönetmeliği, ürünlerin temiz koşullarda üretilmesini şart koşar.
• ISO 22000, ISO 9001 ve GMP (İyi Üretim Uygulamaları) standartları, üretimde hijyen uygulamalarını ve personel ekipman kullanımını zorunlu tutar.
• AB Regülasyonları (1935/2004/EC ve 2023/2006/EC), üretim sürecinde kontaminasyonu önleyecek tedbirlerin alınmasını ister.

Maske ve Eldiven Kullanım Esasları

Maske Kullanımı

• Ağız ve burunu tamamen kapatmalıdır.
• Her vardiyada yenilenmeli, nemlendiğinde hemen değiştirilmelidir.
• Konuşma, öksürme ve hapşırma kaynaklı damlacıkların ürünlere bulaşmasını engeller.

Eldiven Kullanımı

• Gıdaya uygun, lateks içermeyen eldivenler tercih edilmelidir.
• Paketleme ve elle temas gereken alanlarda zorunlu olmalıdır.
• Eldiven takılsa dahi el hijyen eğitimi verilmelidir.

Denetim, Eğitim ve Takip Süreci

Firmalar, üretim personeline düzenli aralıklarla hijyen eğitimi vermeli, maske ve eldiven kullanımına yönelik denetimler yapmalı ve kullanım kurallarına uymayan personeli uyarmalıdır. Hijyen eksiklikleri sadece ürün kalitesini değil, marka itibarını ve yasal sorumlulukları da etkiler.

Sonuç

Tek kullanımlık plastik ve kâğıt esaslı gıda ile temas eden ürünlerin üretiminde hijyenin sağlanması, toplum sağlığı açısından büyük önem taşır. Maske ve eldiven gibi kişisel koruyucu ekipmanların doğru kullanımı, ürünlerin güvenliğini sağlar, mevzuatlara uyumu garanti eder ve markaların sürdürülebilirliğini destekler. Bu nedenle, üretim süreçlerinde hijyen kültürünün yerleştirilmesi sadece bir tercih değil, bir zorunluluktur.